Rzeka Piaśnica to dziś malownicza atrakcja turystyczna w Dębkach, znana przede wszystkim z ujścia do Bałtyku i popularnych spływów kajakowych. Jednak w okresie międzywojennym miała ona także ogromne znaczenie historyczne i symboliczne – to właśnie tutaj znajdował się słupek graniczny nr 1, wyznaczający północno-zachodnią rubież II Rzeczypospolitej.
Granica ustalona w Wersalu
28 czerwca 1919 roku w Wersalu podpisano Traktat Pokojowy z Niemcami, kończący I wojnę światową. Dla Polski, która odzyskała niepodległość zaledwie rok wcześniej, dokument ten miał znaczenie przełomowe – gwarantował m.in. dostęp do Morza Bałtyckiego. W imieniu Rzeczypospolitej podpisy złożyli Roman Dmowski i Ignacy Paderewski.
Na mocy traktatu Polska otrzymała 147 km linii brzegowej, w tym 73 km Półwyspu Helskiego. Był to kompromis – dostęp do morza zapewniono, ale bez Gdańska, który stał się Wolnym Miastem pod kontrolą Ligi Narodów.
Słupek graniczny nr 1
Granica pomiędzy Polską a Rzeszą Niemiecką została wytyczona w terenie w 1919 roku. Pierwszy z wyznaczonych kamieni granicznych – oznaczony numerem 1 – stanął właśnie przy ujściu Piaśnicy do morza.
Na słupku widniał napis: „Versailles 28.06.1919”, przypominający o traktacie, dzięki któremu Polska powróciła nad Bałtyk po 123 latach zaborów.
Zaślubiny Polski z morzem
Oficjalne przejęcie wybrzeża przez administrację polską nastąpiło w lutym 1920 roku. To wtedy, 10 lutego w Pucku, gen. Józef Haller dokonał uroczystych Zaślubin Polski z Morzem. Był to moment niezwykle symboliczny – odtąd Piaśnica i jej ujście były nie tylko granicą państwa, lecz także symbolem spełnienia marzeń o wolnej i morskiej Polsce.
Znaczenie dla patriotów i turystów
Miejsce to szybko stało się celem patriotycznych pielgrzymek, wizyt kombatantów i organizacji społecznych. Dla Polaków było to „najbardziej na północny-zachód wysunięte miejsce kraju”, a zarazem brama na Bałtyk.
Wrzesień 1939 roku
Historia słupka granicznego nr 1 zakończyła się wraz z wybuchem II wojny światowej. Po zajęciu wybrzeża przez Niemców we wrześniu 1939 roku, graniczny obelisk został zniszczony lub wywieziony jako trofeum. Według świadków, przetrwał jedynie fragment, który ostatecznie uległ zniszczeniu w późniejszych latach.
Dzisiejsze znaczenie
Choć oryginalny słupek graniczny nie przetrwał, pamięć o Piaśnicy jako o symbolu powrotu Polski nad morze jest wciąż żywa. W Dębkach znajduje się tablica pamiątkowa, a samo ujście rzeki przyciąga tysiące turystów rocznie.
Spacerując po plaży w tym miejscu, można nie tylko podziwiać piękno przyrody, ale także uświadomić sobie, jak wielkie znaczenie miało to miejsce w historii odrodzonej Polski.
Podsumowanie
Rzeka Piaśnica to nie tylko naturalna granica między lądem a morzem, ale także historyczna granica II Rzeczypospolitej. To tutaj Polska po ponad wieku niewoli powróciła nad Bałtyk. Dziś jest to punkt turystyczny, który łączy piękno natury z pamięcią o wydarzeniach kształtujących losy państwa i narodu.